Σάββατο, 18 Σεπτεμβρίου 2010

ΟΔΗΓΕΙ Ο ΔΡΟΜΟΣ ΣΕ ΑΔΙΕΞΟΔΑ (02/09/2007)

Γράφει η Γιολάντα Τσιαμπόκαλου
(εφημερίδα Κυριακάτικος Τύπος/Ελεύθερος Τύπος)

στο ένθετο για τα βιβλία, αφορμή τα 50 χρόνια από το "Στον Δρόμο" του Κερουάκ
Οδηγεί ο δρόμος σε αδιέξοδα;
Όταν ήμουν μικρή και ταξίδευα με τους γονείς μου στην Εθνική παρατηρούσα τα άλλα αμάξια και τις προσπεράσεις τους και αναρωτιόμουν ποιο να είναι το αμάξι που προπορεύεται όλων. Πόσο μάγκας αισθανόταν ο οδηγός αυτού του πρώτου αμαξιού αφού μας νικούσε όλους και αν ήξερε να μάς πει πού τελειώνει ο δρόμος; Από τότε έχω δει με τα μάτια μου ουκ ολίγους δρόμους να καταλήγουν κάπου και σίγουρα όχι επειδή πήγαινα μπροστάρης. Κάποιοι οδηγούν σε αδιέξοδα, άλλοι σε κατσάβραχα, σε ειδυλλιακές παραλίες, σε λακκούβες σκοτώστρες, σε graffity πάνω σε παλιούς τοίχους, σε βιτρίνες ή σε μάντρες ψηλές - θαρρείς χτισμένες με τσιμεντόλιθους, σκουπίδια σωρό και άγριες συκιές. Λογιών λογιών τα τέρματα. Μη ξεχνάμε και τον διάφανο εκείνον δρόμο, που τρεμοπαίζει με το νερό της θάλασσας κάθε απόγευμα και το αδιέξοδό του είναι – όχι κι άσχημα - μια κουκίδα ηλιοβασίλεμα. Ούτε τον άλλον τον πονηρό που τραγουδώντας πάει ντουγρού στην κατηφόρα τη μεγάλη…
Αλλά ο δρόμος είναι το ταξίδι. Τα ‘χουμε ξαναπεί αυτά. Και τα ‘χουνε κάνει ποιήματα. Ο δρόμος είναι όσα βλέπεις προχωρώντας δεξόζερβά σου, τα νταραβέρια σου με όσους συναντάς – αν συναντήσεις κάποιον. Είναι οι φορές που πέφτεις, τρως τα μούτρα σου και ξανασηκώνεσαι. Αλήθεια, τι σόι δρόμο πατάς, πέτρα, οργωμένο χώμα, άσφαλτο, σύννεφο; Παίζει ρόλο. Κι αν κόψεις δρόμο; Είτε για να πας πιο γρήγορα είτε για ν’ αποφύγεις το κόστος των διοδίων (ή το όποιο κόστος χρειαστεί να πληρώσεις για την επιλογή του δρόμου που διάλεξες); Πιστεύω, λοιπόν, ότι και το αδιέξοδο όποτε λάχει είναι κομμάτι από το ταξίδι.
Μπορεί να σου τύχει ακόμα και καταμεσής της διαδρομής, κι ας συνεχίζει χαραγμένος ο δρόμος απ’ την άλλη. Όμως εσύ, το δίχως άλλο, να νιώθεις το αδιέξοδο που σε κυκλώνει σα τοίχος. Να αισθάνεσαι, ότι δεν βγάζει πουθενά ο τρόπος που βαδίζεις, ή μπορεί να φταίει κι ο τόπος που βαδίζεις.
Άλλοτε, ένα αδιέξοδο μπορεί να είναι πράγματι το τέλος, να είναι το αμήν (ή το νυν και αεί) όποτε κάτσε δέξου το, με την αξιοπρέπεια που απόσωσες απ’ όλη τη διαδρομή. Άλλωστε, το ότι τα πόδια σου σε πήγαν ως εκεί είναι και δική σου επιλογή. Μπορεί όμως το αδιέξοδο να είναι και το μήνυμα που χρειαζόσουν για ν’ αλλάξεις διαδρομή. Κι αν αυτό το κείμενο βρισκόταν μέσα σε τραγούδι και το αδιέξοδό σου ήταν «γκρεμός», τότε στον επόμενο στίχο μου θα σου ‘γραφα να πετάξεις. Αν ήταν «θάλασσα» το αδιέξοδο, θα σου ‘γραφα να κολυμπήσεις• όχι όμως για να επιπλέεις σα φελλός ή σαν ξεχασμένη σημαδούρα ούτε πατώντας πάνω σε άλλους που κολυμπάν μαζί σου. Απλά, να κολυμπήσεις ως την άλλη στεριά.
Κι ακόμα αν το αδιέξοδό ήταν ανίατη αρρώστια ίσως υπάρχει δρόμος μέσα στη σκέψη που λυτρώνει και σώζει.
Καμιά φορά το αδιέξοδο σε γυρνάει «τρία τετράγωνα πίσω» σα μια ζαριά σε επιτραπέζιο παιχνίδι. Αναγκάζεσαι να φιλήσεις τα ζάρια στον επόμενο γύρο, ν’ αλλάξεις τακτική ή απλά να κλείσεις τα μάτια και να περιμένεις πως όταν τ’ ξανανοίξεις είτε ο διπλανός σου θα ‘χει χάσει ή θα ‘χεις φέρει εξάρες.
Ο δικός μου δρόμος είναι οι λέξεις και καθεμία μου δείχνει το δρόμο για την επόμενη. Σαν αμέτρητοι φάροι αραδιασμένοι στη σειρά που ώσπου να φέρει η λάμπα τους μια ολόκληρη στροφή και να ξαναδώ το φως τους, βρίσκω χρόνο και σκέφτομαι.
Κάπου σ’ αυτή τη διαδρομή της σκέψης εντοπίζω τη λύση στο ερώτημα… Οδηγεί ο δρόμος σ’ αδιέξοδα; Και βέβαια. Τόσα αδιέξοδα όσα είναι και τα λάθη μας. Ο δρόμος που μπορεί να σε πάει στους γκρεμούς και στ’ ανάθεμα ξεκινάει από παντού κι αν καταλήξεις στο τίποτα με φόρα ασυγκράτητη δεν έχεις μεγάλα περιθώρια. Ή κλάψε και παράτα τα ή σκέψου τι μπορείς να κάνεις.